Karoora Galii fi Baasii Mootummaa

Galiin idilee Mootummaa Naannoo Oromiyaa bara 2008 keessa qar.bil.10.445 irra ture guddina %14.8 agarsiisuun bara 2009tti qr.bil.12.00 ni sasaabama jedhamee kan karoorfame ta’us, tilmaama hanga ammati jiruun qr. bil. 10.4 walitti qabama jedhamee yaadama. Bara 2010 keessatti waliigalaan galii idilee mootummaa naannoo Oromiyaa qar. bil.13.2 walitti qabuuf karoorfameera. Tilmaama kanaaf ka’uumsa kan ta’e guddina diinagdee bara baraan naannichaan galmaa’aa jiru  galiiwwan idilee heera mootummaa mootummaa Feedeeraalan naannoolee akka sassaban heyyamameef bu’uura godhachuun guddna“Tax- GDP ratio” naannoo keenyaa fudhachuun  tilmaama gaggeeffameen gara qr. 

 

 

bil.13.3 akka sassaabun danda’amu agarsiisa. Akkasumas,tilmaama galii guyyaa kaffaltoota gibiraa bara 2009keessa gaggeeffamee fi fooyya’iinsa mindaa hojjettoota mootummaa bara 2009 keessa taasifamee galii naannichaa bara 2010 keessatti dabaluuf shoora ol’aanaa qabu. Kanaan alattis, galiinaannichaa seeraan akka sassabamu kaffaltoota gibiraa barsiisuu , kaffaltootaa gibiraa “VAT” sassaabuuf hin galmoofne akka sassaaban taasisuu,sirna walitti qabinsa galii haala qindominaa fi iftoomina qabuun hojii irra oolchuufi hordoffii fi to’annoo cimsuu…kkf rawwatamuu qabu.

Gama biratiin, bara 2009tti galii keessaa qr. bil.2.034 walitti qabama jedhamee kan tilmaamame bara 2010tti gara bil. 2.55tti akka guddatu ta’eera.Galii idilee naannoon walitti qabuun alatti galii mootummaa naanno keessatti ga’ee guddaa kan qabu deeggarsa baasii Mootummaa Feedeeraalaa irraa argamu yoo ta’u, galiin madda kana irraa argamu bara 2009 fi 2010 gidduutti guddina %21.38 agarsiisuun bara 2010tti qr.bil.39.7 gahee jira.


Gabatee 2.1: Karoora Galiiwwanii mdda adda Naannoo bara 2010 (bil.)

Lakk

Madda Baajataa

Baajata bara 2009 labsame

Til.sirreeffama Baajata

Manii KGT -II keessaa 2010

Karoora manii 2010

Guddina

(%)

0

01

02

03

04

05

06=05/03*100

1.

Sanduqa Mot.

42.42

46.74

71.36

53.25

13.9

1.1

Deeggarsa Fedeeralaa

28.39

32.71

43.94

39.70

21.38

1.2

Galii Idilee

12.00

12.00

24.31

11.00

(8.33)

1.3

galii keessaa

2.03

2.03

3.11

2.55

25.6

2.

Gargaaarsa alaa

0.13

0.13

0.19

0.14

12.80

3.

Deeggarsa Pir.SDGS

3.89

3.89

 

2.41

-37.99

4.

Tireezyarii

 

1.54

     
 

Ida'ama

46.43

52.29

71.55

55.8

6.7

  1. 1.1.1.Baasii Mootumma

Tilmaamni baasii mootummaa naannoo Oromiyaa bara 2009tti qr.bil.52.29 irraa guddina %6.7agarsiisuun bara 2010tti gara qr.bil.55.8 akka guddatuu tilmaameera. Baasiin kun baajata milkaa’ina maniiwwan misooma itti fufiinsaaf ramadamu akka itti fufutti yaaduudhaan hundamtaa baasii mootummaa bara 2010f tilmaamame ta’a.

Hundamtaa baasii mootummaa keessatti dhimmi xiyyeeffannoo cimaa barbaadu tokko baasii seektaroota hiyyumaa hir’isuuf gargaaran jalatti ramadamu yoo ta’u, baasiin kun tajaajila hawaas-dinagdee hawaasa bal’aa biraan ga’uun jiruu fi jireenya hawaasa fooyyessuuf kan gargaaru dha. Kanuma irraa ka’uun sekteroota hiyyummaa hir’isuuf gargaaru jedhamanii adda bahaniif ramaddii baajataa keessattis ta’ee hojiirra oolmaa baajata ramadamee fooyyessuu irratti xiyyeeffannoon addaa kennameefii hojjetamaa tureera.

DSC07456

 

 

 

 

             About US

Icon Introduction

Icon About OPEDC

Icon News Center

Icon Others

 

       Follow Us

Facebook

Twitter

Email

               Address

Bole Road near Felamingo Hotel incompundo of Oromia Pirezidant Office.

Tell : 0115-507790/549717 

Tell  : 0115-155198 

Fax : 011 551 04 29/515-23-28  

Post Box : 2675/1250

            Oromia Map